محمد يوسف حريرى

232

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

كعب صحابى انصارى ، از علماى يهود قبل از اسلام بود . در بيعت عقبهء اول و دوم حضور داشت و در شمار كاتبان حضرت رسول درآمد . در غزوات بدر و خندق شركت نمود . او همهء قرآن را نزد حضرت بخواند و پس از حضرت امير عليه السّلام استاد قرائت صحابه بود . عمر به دو سيد المسلمين مىگفت . و نيز گفته‌اند كه رسول خدا به او اين خطاب مىكرد . وى از طرف عثمان به جمع‌آورى قرآن مأمور شد ( او از گرد آورندگان قرآن در زمان رسول خدا نيز معرفى گشته است ) . گويند او اولين كسى است كه در آخر نامه‌ها « كتب فلان بن فلان » را در عرب مرسوم داشت . برخى او را شيعه دانند . در يكى از سال‌هاى 19 - 20 - 22 - 30 - 32 - 36 هجرى درگذشت ( لغت نامه - دائرة المعارف فارسى - تاريخ قرآن ، ص 219 - و ص 340 - و . . . ) سيد كتب قرآن مجيد است ( فاطمة الزهراء سيدة نساء العالمين ، ص 249 ) سيد كلمات لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ است ( فاطمة الزهراء سيدهء نساء العالمين - ص 249 ) سيل عرم ( ع ر ) فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ ( سبأ - 16 ) سيلى ناشى از شكستن سدى كه قوم سبا در ميان كوه‌هاى مهم آن ناحيه برپا ساختند . قوم سبا توانستند با ساختن سد و ايجاد دريچه‌هايى در آن استفاده از مخزن عظيم آب را تحت كنترل خود قرار دهند و سرزمين وسيع و گسترده‌اى را زير كشت درآورند اما اين مردم ناسپاسى كردند و نعمت‌هاى خدا را ناچيز شمردند و عمران و آبادى و امنيت را ساده انگاشتند . از ياد حق غافل شدند و مست نعمت گشتند و اغنيا بر تهيدستان فخر فروشى كردند و سخنان پيامبران خود نشنودند . اينجا بود كه شلاق مجازات الهى بر پيكر آنها نواخته شد و سيل وحشتناك و بنيان‌كن بر آنها فرستاده شد و سرزمين آباد آنها به ويرانه‌اى مبدل گرديد و مردم سبا در نتيجه به جاهاى ديگر مهاجرت كردند . توصيف سيلاب به عرم اشاره به شدت ويرانگرى آن است و بعضى عرم را به معنى موش‌هاى صحرايى گرفته‌اند كه بر اثر رخنه در اين سد مايهء ويرانى آن شدند . ( تفسير نمونه - دائرة المعارف فارسى ، ذيل مأرب ) سينا - طور سينا